یراحی، پر اشتباه در موسیقی عربی!

    حافظ اصغری

    شاید اگر تک آهنگ اخیر مهدی یراحی به نام " اهل النخل" منتشر نمی شد، می توانستم خودم را قانع کنم که آنچه تاکنون از این خواننده خوش صدا در حوزه موسیقی عربی منتشر شده است تنها یک اشتباه سهوی بود.

    جنوب  غرب ایران سرزمینی با فرهنگ و ادبیات عربی است و جذابیت های فراوان هنری دارد. در این میان، مهدی یراحی به عنوان هنرمندی از آن خطه، هر چند در ترانه های فارسی موفق بوده است، اما در موسیقی عربی نتوانسته است خود را به عنوان خواننده عرب مطرح کند. آنچه که قرار است راجع به آن صحبت کنیم سه ترانه عربی بوده که وی در کارنامه خود دارد. هر چند نمی توان به واسطه این سه ترانه ارزیابی را با دقت و ظرافت انجام داد؛ چرا که دو ترانه آنها دو زبانه خوانده شده و تنها یک ترانه کاملا به زبان عربی بوده است. اما در خصوص برخی نکات فنی مشترک می توان این ارزیابی را مطرح کرد.

    اولین اثر عربی یراحی با عنوان " برای تو " با معادل عربی " علی مودک " از جاودانه های خواننده و آهنگساز عراقی، " کاظم الساهر" بود. نام اصلی این ترانه، عبرت الشط( از رودخانه گذر کردم )  و در سال 1989 در آلبومی به نام " غزال " که از جمله موفق ترین آلبوم های این هنرمند عراقی است منتشر شد. اکسنت و لهجه مردم عرب خوزستان، تقریبا شبیه به لهجه مردم جنوب کشور عراق به دلیل همسایگی با آنهاست و این مسئله هنر را نیز تحت لوای خود قرار داده است. مهدی یراحی در ترانه عبرت الشطِ کاظم الساهر با تغییر لهجه موسیقی عربی، تنظیم ناهمسان آن و استفاده از واژه های فارسی که به زعم خود خواسته تا مخاطب فارسی زبان را هم جذب کند، آنچه که به عنوان جاودانه کاظم الساهر نامبرده می شد را دچار آسیب کرده بود.

    ترانه کاظم الساهر با آوازی پخته و موسیقی بسیار زیبا شروع می شود که با مراجعه به کاور آن با صدای یراحی، آن زیبایی از بین می رود. استفاده از ابیاتی همچون: " بی احساس، چی میخوای / از دستت شدم عاصی " که گویی در آن صرفا قافیه های متناسب با ریتم و شعر عربی برای خالق اثر مهم بوده، از ارزش کار به شدت کم کرد. " اگه چشمات مال من بود / نداشتم مشکل خاصی " بیت دیگر از این ترانه که بسیار ضعیف و دور از سنگینی ست که یراحی بدون ملاحظه زیبایی شناسی ترانه اصلی، آن را بکار برده بود. ترانه کاظم الساهر را بسیاری از مردم خوزستان و کشورهای عربی شنیده اند که با حال و هوایی عاشقانه و محلی است در حالی که برگردان فارسی آن به همان اندازه ضعیف و دم دستی می شود.

    استفاده از یک ترانه موفق در جهت ورود به موسیقی عربی و یا شهرت در آن، خطایی بود که در همان ابتدا یراحی سنگ بنای آن را گذاشت و می توان به جرات گفت که تولید اینگونه کارهای هنری به نوعی ضد تبلیغ برای مردمی است که آن هنر را دنبال می کنند. داستان ترانه های موسیقی مقامی عراقی ریشه در قصه ها و روایت های عاشقانه آن محیط را دارد و استفاده نادرست از آن در محیطی دیگر و در فرهنگی متفاوت تر نشان از عدم آگاهی سازنده آن از مقوله هنر کاربردی دارد. در چند سال اخیر گرایش مهدی یراحی به خواندن ترانه های اجتماعی هر روز بیشتر و بیشتر می شود و مهم ترین دلیل آن شاید شرایط گاه و بیگاهی است که گریبان مردم خوزستان به ویژه عرب را گرفته است. این نوع نگرش از یک هنرمند به ویژه فعال در حوزه موسیقی را می توان بسیار ارزشمند دانست. اما چگونگی استفاده از هنر برای اعتراض و یا بیان مشکلات، خود مبحثی ست که یادداشت جداگانه ای می طلبد.

    میحانه، اثری فاخر از دیگر هنرمند عراقی به نام " ناظم الغزالی " است که در سال 1958 شهرتی بی نظیر برای این خواننده به ارمغان آورد. این اثر نیز توسط یراحی به دو زبان عربی و فارسی بازخوانی شد. این بار ترانه ای که رنگ و بوی کمِ اجتماعی از طریق موزیک ویدیو آن به خود گرفته بود باز هم خطایی را برای یراحی و خوانش ترانه عربی داشت. لهجه و اکسنت یراحی در این ترانه نشان از این داشت که وی حتی به زبان مادری خود خیلی مسلط و وارد نیست و این البته نمی تواند به خودی خود ایرادی باشد. اشکال و نکته منفی آن اینجاست که متاسفانه یراحی نتوانسته بود بازخوانی زبانی از این ترانه داشته باشد. در جایی از ترانه گفته می شود: " عافت اعیونی النوم " که معنی آن این است: چشمانم خواب را رها کرد. در اینجا یراحی، اکسنت کاملا فارسی را برای  کلمه "عافت" که معنی " رها کرد " می دهد تلفظ می کند. اشتباهی در تلفظ واژه ای از زبان مادری...

    میحانه از زیباترین آثار مقامی عراقی است که می توانست به بهترین شکل و شیوه ارائه شود که متاسفانه یراحی در ارائه آن از نظر فنی، چه تنظیم و چه اکسنت و لهجه عربی موفق نبوده است. در ایران کم نیستند هنرمندانی که به زیبایی، آثار باقی مانده و جاودان از دوران پیشین را بازخوانی کرده که در میان آنها می توان به آثاری نام برد که توسط استاد شجریان بازخوانی شده است. حفظ اصالت در مقوله بازخوانی آثار جاودان موضوعی بسیار مهم است که نیاز به درک عمیق از آن آثار را می طلبد.

    در پایان، به سومین ترانه ای اشاره می کنم که در طی چند روز گذشته از یراحی در فضای مجازی پخش شد. ترانه اهل النخل که بازخوانی ترانه معروف عراقی است که قدمتی 200 ساله دارد. این ترانه باز هم از جاودانه های فولکلور عراقی محسوب می شود که تا کنون نشانی دقیق از خواننده اصلی آن نیست. متاسفانه یراحی در اینجا این ترانه را به ناظم الغزالی نسبت داده است. این ترانه توسط بسیاری از خوانندگان عرب خوانده شده است که ناظم الغزالی یکی از آنهاست. عفیفه اسکندر، یاس خضر، الهام المدفعی و بسیاری دیگر از خوانندگان عراقی تنها تعدادی از خوانندگانی هستند که این ترانه را بازخوانی کرده اند. فوگ النا خِل ( در بالا یاری داریم ) که به اشتباه، فوگ النخل( بالای درخت) توسط خوانندگانی که اصالت این ترانه را نمی شناختند تلفظ می شدا. داستان جوانی است که عاشق دختری زیبا می شود. در عراق قدیم مردم در پشت بام خانه ها شب را می خوابیدند و داستان عاشقانه در همین راستا شکل می گیرد. جوان هر نیمه شب به سراغ معشوقه خود می رود و آن را در حالی که در بالای بام نشسته است نظاره می کند و این شعر را می خواند.

    فوگ النا خِل...فوگ.. یابا فوگ النا خِل فوگ، در آن بالا( اشاره با پشت بام خانه یار) یاری داریم

    مادری لمع خده ..یابا مدری الگمر فوگ...این درخشش و روشنایی نمی دانم از نور ماه است یا از درخشش گونه های یارم....

    ترانه فوگ النا خِل ترانه ای زیبا و عاشقانه است که متاسفانه در حرکت اخیر یراحی، این ترانه را به مضمونی اجتماعی و قهری گره زده است. فارغ از انگیزه و نگرش یراحی، اشتباه دیروز او امروز نیز در ترانه ای دیگر ظاهر می شود. و در اینجا می توان نتیجه گرفت او شناخت کافی از ترانه عربی ندارد. از ساختار و لایه های این زبان نیز اطلاعات کافی ندارد و نمی داند در حال آسیب وارد کردن به درک هنری جامعه فرهنگی خود است!

    در پست مربوط به این ترانه در صفحه اینستاگرام مهدی یراحی، او این ترانه را به تمامی سیل زده های کشور تقدیم می کند. اشتباهی فاحش در انتخاب....

    او ترانه ای عاشقانه را به اشتباه برای یک رویداد و حادثه ای طبیعی گزینش می کند و رنگ و بویی اجتماعی و سیاسی هم به آن می دهد ، در حالی که موزیک ویدیوی آن را در مناطق سیل زده جنوب خوزستان انتخاب می کند در آنجا شعر ترانه زیبای فولکلور عربی را نیز تغییر می دهد و بدون توجه به ظرایف اجتماعی و بازخوردش، این مشکل را سیاسی جلوه می دهد و برای رهایی از این جریان، به خداوند متعال پناه می برد. تصاویر تلخ از یک حادثه طبیعی در قالبی از ترانه جاودانه عاشقانه، اشتباهی سهوی نیست بلکه نگاه غلط و غیر مفهمومی به هنر و جامعه است.

    فوگ النا خِل می توانست در قالبی عاشقانه و در فرمی زیبا شناختی وار، تصویری از فرهنگ و بوم اصالت هنر در جامعه عربی باشد همانگونه که قبلا نیز بوده است. یراحی بی شک باید فکری دیگر بکند و روشی دیگر را انتخاب و پیشنهاد می شود بازنگری کلی در انتخاب اشعار، موسیقی و تاریخچه آثار عربی اش بکند.

    خبرنامه
    دریافت آخرین اخبار، مقالات و پیشنهادات
    logo-samandehi

    Copyright © 2019 IranMojavez.com

    Designed by HimanPars.ir

    iran mojavez whatsapp iran mojavez facebook iran mojavez aparat iran mojavez instagram iran mojavez telegram iran mojavez youtube iran mojavez soundcloud iran mojavez twitter iran mojavez linkedin iran mojavez tumblr iran mojavez odnoklassniki