What Is ISRC?
Your Complete Guide
کد ISRC چیست؟ راهنمای کامل کد بینالمللی آثار صوتی
ISRC مخفف International Standard Recording Code یا کد استاندارد بینالمللی آثار ضبطشده است؛ یک شناسهٔ ۱۲ کاراکتری که به هر قطعهٔ صوتی و هر موزیک ویدئو داده میشود تا در همهٔ فروشگاهها و پلتفرمهای موسیقی دنیا شناخته شود. ISRC را میتوان اثر انگشت دیجیتال آهنگ شما دانست.
بسیاری از هنرمندانی که برای پخش جهانی موسیقی با کارشناسان ما مشورت میکنند میپرسند: کد ISRC چیست؟ چه نقشی در کپی رایت و حفظ حقوق مادی و معنوی اثر دارد؟ هزینه دارد یا نه؟ این راهنما پاسخ کاملی به همهٔ این پرسشهاست.

ISRC چیست و چرا اهمیت دارد؟

ISRC یک سیستم بینالمللی برای نشانهگذاری آثار صوتی و موزیک ویدئوها است که زیر نظر سازمان بینالمللی ISRC اداره میشود و در استاندارد ISO 3901 تعریف شده است. هر کد فقط به یک ضبط مشخص تعلق دارد و مستقل از قالب انتشار آن است؛ یعنی چه آهنگ روی سیدی منتشر شود، چه به صورت فایل دانلودی یا استریم، کد ISRC آن یکی است.
سایتهای دانلود، فروشگاههای دیجیتال و سرویسهای استریم برای شناسایی آهنگها از ISRC استفاده میکنند. این کد میتواند برای همیشه داخل فایل صوتی رمزگذاری شود و در نهایت روشی است برای شناسایی خودکار آثار صوتی و محاسبهٔ حق امتیاز (رویالتی) آنها.
بدون ISRC، پلتفرمها نمیتوانند پخشهای آهنگ شما را درست بشمارند و درآمد آن را به حساب شما واریز کنند. به همین دلیل داشتن این کد پیش از انتشار در سرویسهای استریم موزیک ضروری است.
ISRC از دههٔ ۱۹۸۰ بهعنوان یک استاندارد جهانی تعریف شد، اما اهمیت واقعی آن با آمدن فروشگاههای دیجیتال و سرویسهای استریم آشکار شد. امروز هر روز بیش از دهها هزار آهنگ تازه در پلتفرمها بارگذاری میشود و بدون یک شناسهٔ یکتا، تشخیص آهنگهای همنام یا نسخههای مختلف یک آهنگ تقریباً ناممکن بود. ISRC همین مشکل را حل میکند و برای هر ضبط یک هویت ثابت و جهانی میسازد.
کد ISRC چگونه خوانده میشود؟
هر کد ISRC از ۱۲ کاراکتر تشکیل شده که در چهار بخش خوانده میشود. برای نمونه کد زیر را در نظر بگیرید:
US-ZO3-08-32476
- US: کد دوحرفی کشوری که کد در آن صادر شده است
- ZO3: کد سهکاراکتری شرکت یا ناشری که ISRC را صادر میکند. سازمان ISRC به هر ثبتکننده یک کد منحصربهفرد میدهد
- 08: دو رقم آخر سالی که کد صادر شده؛ مثلاً 08 برای سال ۲۰۰۸
- 32476: شمارهٔ پنجرقمی که خود شرکت از میان محدودهٔ کدهای اختصاصیافتهاش به هر قطعه میدهد
خطهای تیره فقط برای خواناییاند و در پایگاههای داده معمولاً کد بدون آنها نوشته میشود؛ مثل USZO30832476. نکتهٔ مهم این است که سال درجشده در کد، سال صدور کد است، نه لزوماً سال ضبط آهنگ.
کد کشور معمولاً کشور محل ثبتکننده یا ناشر را نشان میدهد، نه ملیت خواننده. برای همین ممکن است آهنگ یک هنرمند ایرانی که از راه ناشری خارجی منتشر شده، کدی با پیشوند کشور دیگری داشته باشد و این هیچ اشکالی ایجاد نمیکند. آنچه اهمیت دارد این است که کد یکتا باشد و فقط به همان ضبط تعلق داشته باشد.

هیچ دو آهنگی نباید ISRC یکسان داشته باشند

فرض کنید امروز آهنگی را میکس و مستر کردهاید، نامش را «آهنگ امروز من» گذاشتهاید و کد US-X09-11-00001 به آن داده شده است. سه سال بعد تصمیم میگیرید آن را ریمیکس کنید. این کار ویژگیهای صوتی آهنگ اولیه را تغییر میدهد، پس نسخهٔ ریمیکس یک اثر صوتی تازه است و باید کد ISRC جدید بگیرد؛ حتی اگر نامش همان باشد.
در عوض، کد نسخهٔ اول همان میماند و دست نخورده باقی میماند. قاعدهٔ کلی ساده است:
- ریمیکس، ریمستر، نسخهٔ آکوستیک، نسخهٔ بیکلام و نسخهٔ زنده هر کدام ISRC جداگانه میخواهند
- موزیک ویدئوی یک آهنگ هم کد جدا از فایل صوتی آن میگیرد
- اگر همان ضبط در آلبوم، تکآهنگ یا EP دوباره منتشر شود، باید با همان ISRC قبلی منتشر شود
دربارهٔ تفاوت تکآهنگ، آلبوم و EP میتوانید در راهنمای جداگانهاش بیشتر بخوانید.
یک اشتباه رایج این است که هنرمند برای انتشار دوبارهٔ یک آهنگ در فروشگاهی تازه، کد جدید میگیرد. نتیجه این میشود که پلتفرمها دو آهنگ جدا میبینند، آمار پخش دو تکه میشود، پلیلیستها و لایکها به نسخهٔ قدیمی وصل میمانند و حتی ممکن است یکی از دو نسخه بهعنوان محتوای تکراری حذف شود. پس پیش از هر انتشار دوباره، کد قبلی را پیدا کنید و همان را به کار ببرید.
اگر آهنگ کاور یا بازخوانی منتشر میکنید، ضبط شما یک اثر صوتی تازه است و ISRC خودش را میگیرد؛ اما ملودی و شعر هنوز متعلق به پدیدآورندهٔ اصلی است و برای انتشار رسمی به اجازهٔ او نیاز دارید. توضیح این مجوز را در مکانیکال لایسنس بخوانید.
ISRC چه رابطهای با کپی رایت دارد؟
کد ISRC فقط برای اثر صوتی مسترشدهای صادر میشود که متعلق به خودتان است و کپی رایت آن را دارید. سازمان ISRC انتظار دارد این کد فقط به ضبطی داده شود که صاحب آن هستید. پس ISRC را مانند افزونهای برای کپی رایت ثبتشدهٔ اثرتان ببینید. اگر با مفهوم حق نشر آشنا نیستید، اول کپی رایت چیست را بخوانید.
خود ISRC مدرک مالکیت نیست، اما وقتی همراه اطلاعات ناشر و صاحب اثر در پایگاههای جهانی ثبت شود، هر جا آهنگ پخش شود نام شما بهعنوان مالک شناخته میشود. سیستمهایی مثل کانتنت آیدی یوتیوب هم از همین اطلاعات برای پیدا کردن استفادههای غیرمجاز و رساندن درآمد آن به شما کمک میگیرند.
ISRC را با کدهای مشابه اشتباه نگیرید:
- ISRC: شناسهٔ یک ضبط صوتی یا موزیک ویدئو
- UPC یا EAN: بارکد کل یک انتشار؛ مثلاً یک آلبوم یا تکآهنگ
- ISWC: شناسهٔ اثر موسیقایی، یعنی ملودی و شعر، جدا از هر ضبطی از آن
در عمل، اطلاعاتی که همراه ISRC ثبت میشود (نام خواننده، آهنگساز، ترانهسرا، تهیهکننده، ناشر و سال انتشار) همان چیزی است که در صفحهٔ آهنگ در پلتفرمها میبینید و مبنای تقسیم درآمد قرار میگیرد. پس هنگام انتشار، این اطلاعات را دقیق و کامل وارد کنید؛ اصلاح آن بعد از انتشار معمولاً وقتگیر است.
یک مثال ساده: فرض کنید آهنگی دارید که شعرش را دوستتان نوشته و ملودی را خودتان ساختهاید، و یک استودیو هم آن را ضبط کرده است. در این حالت شعر و ملودی (کامپوزیشن) میان شما و ترانهسرا مشترک است، اما ISRC به فایل ضبطشده تعلق دارد و صاحب آن کسی است که هزینهٔ ضبط را داده و حقوق مستر را در اختیار دارد. بهتر است همهٔ اینها پیش از انتشار در یک قرارداد کوتاه نوشته شود تا بعدها در تقسیم درآمد اختلافی پیش نیاید.

پلتفرمها چگونه آهنگ شما را با ISRC پیدا میکنند؟

بیشتر هنرمندان، تهیهکنندگان و صاحبان اثر دربارهٔ کارکرد ISRC سردرگماند. ماجرا این است: سایتها و اپلیکیشنهای موسیقی وقتی آهنگ شما را درست شناسایی میکنند که کد آن همراه اطلاعات اثر در اختیارشان قرار گیرد و در سوابقشان ثبت شود. بعد از اینکه ایران مجوز کد ISRC را به اثر شما اختصاص داد، این کد همراه فایل و اطلاعات آهنگ برای همهٔ پلتفرمها فرستاده میشود.
برای اینکه این زنجیره درست کار کند، دو اصل را رعایت کنید:
- ناسازگار عمل نکنید: برای یک اثر صوتی چند کد مختلف نگیرید، چون پلتفرمها و حتی خودتان گمراه میشوید. فهرستی از همهٔ آثارتان همراه کد ISRC هر کدام نگه دارید
- کد را در همهٔ نسخههای منتشرشده درج کنید: اگر همان قطعه (نه ریمیکس یا ریمستر) در فروشگاه دیگر یا روی سیدی منتشر شود، باید دقیقاً همان کد اصلی را داشته باشد
وقتی کدها با دقت به همهٔ آثار آمادهٔ فروش داده شده باشند، سامانههای ردیابی که رادیوهای اینترنتی و ماهوارهای، برنامههای تلویزیونی و تولیدکنندگان محتوا از آنها استفاده میکنند، آهنگ شما را پیدا میکنند. این سامانهها از تولیدکنندگان میخواهند کد ISRC و نام ناشر همهٔ آثار پخششده را گزارش دهند. داشتن یک کاتالوگ رسمی از آثار و کدهایشان هم در ارتباط با این سایتها و تولیدکنندگان بسیار کمککننده است.
کد ISRC آهنگم را از کجا پیدا کنم؟ سادهترین راه، پنل یا گزارش ناشری است که آهنگ را منتشر کرده؛ هر ناشر رسمی کد هر قطعه را در اطلاعات انتشار نشان میدهد. اگر آهنگ را با ایران مجوز منتشر کردهاید، کافی است از کارشناسان ما بخواهید فهرست کدهای آثارتان را برایتان بفرستند. سازمان بینالمللی ISRC هم یک سامانهٔ جستوجوی عمومی دارد که با نام آهنگ یا هنرمند میتوان کد بسیاری از آثار منتشرشده را در آن پیدا کرد.
ISRC در موزیک ویدئو و یوتیوب: اگر برای آهنگتان موزیک ویدئو ساختهاید، ویدئو هم یک اثر جداگانه است و کد خودش را میگیرد. وقتی نسخهٔ صوتی آهنگ با ISRC و اطلاعات کامل در یوتیوب موزیک منتشر شود، یوتیوب میتواند ویدئوهایی را که از آهنگ شما استفاده کردهاند تشخیص دهد و با کانتنت آیدی درآمد آنها را به حساب صاحب اثر ببرد. این یکی از مهمترین دلایلی است که هنرمندان امروز بهجای انتشار پراکنده، به سراغ انتشار رسمی میروند.
ISRC و گزارش پخش در رادیو و تلویزیون: در بسیاری از کشورها رادیوها و شبکههای تلویزیونی موظفاند فهرست آهنگهای پخششده را همراه کد ISRC به سازمانهای جمعآوری حق پخش گزارش دهند. با همین گزارشهاست که حق پخش عمومی (Performance Royalty) محاسبه و میان صاحبان آثار تقسیم میشود. بنابراین ISRC درست، درِ این منبع درآمد را هم برای شما باز میکند.
دریافت ISRC و انتشار رسمی با ایران مجوز
صدور ISRC معمولاً بخشی از فرایند انتشار رسمی است و ناشر یا شرکت پخش آن را برای هر قطعه صادر میکند. اگر آهنگ شما قبلاً جایی منتشر شده و کد ISRC دارد، همان کد را به ما بدهید تا در انتشار دوباره هم حفظ شود و آمار و درآمد آهنگ دو تکه نشود.
ایران مجوز برای هر قطعه کد ISRC صادر میکند، اطلاعات مالکیت را به نام خودتان ثبت میکند و آثار را در پلتفرمهای جهانی مثل اسپاتیفای، اپل موزیک و یوتیوب منتشر میکند. برای پخش موزیک در سایتها و اپلیکیشنهای داخلی هم کنارتان هستیم؛ مجوز ارشاد هم در صورت نیاز قابل پیگیری است.
برای آگاهی بیشتر دربارهٔ کد ISRC، دریافت کپی رایت، پخش و فروش جهانی موسیقی و درآمد از یوتیوب، از بخش تماس با ما با کارشناسان ایران مجوز در ارتباط باشید.
پرسشهای رایج دربارهٔ ISRC
- آیا ISRC تاریخ انقضا دارد؟ نه. کد یک بار صادر میشود و برای همیشه به همان ضبط تعلق دارد.
- آیا میتوان ISRC یک آهنگ را عوض کرد؟ نه. اگر کدی اشتباه صادر شده، باید پیش از انتشار اصلاح شود؛ بعد از انتشار، تغییر آن همان مشکل دو تکه شدن آمار را ایجاد میکند.
- آیا خودم میتوانم کد ISRC بسازم؟ کد را فقط ثبتکنندهٔ مجاز با کد سهکاراکتری خودش صادر میکند. کدی که خودتان بسازید معتبر نیست و پلتفرمها آن را نمیپذیرند.
- آیا ISRC جلوی سرقت آهنگ را میگیرد؟ بهتنهایی نه، اما همراه ثبت مالکیت و سیستمهای شناسایی محتوا، اثبات مالکیت و پیگیری انتشار غیرمجاز را بسیار سادهتر میکند.
- آیا هر آهنگ آلبوم کد جدا میخواهد؟ بله. هر قطعهٔ آلبوم ISRC خودش را دارد و کل آلبوم هم یک بارکد UPC میگیرد.

هنرمندان
همکاریهای ما
ثبت سفارش و پشتیبانی فقط از طریق تلگرام
برای مشاوره، استعلام قیمت نهایی و ثبت سفارش، در تلگرام ایران مجوز به ما پیام بدهید؛ کارشناسان ما همراهتان هستند.
پیام در تلگرام @Iranmojavezبا توجه به شرایط اقتصادی، پیش از سفارش قیمت نهایی را استعلام بگیرید.




